Van Bangladesh tot Kazachstan en India scherpen overheden en rechters regels rond hookah, shisha en waterpijpcafés aan of herzien ze.

De berichten van de afgelopen weken laten zien dat waterpijpgebruik internationaal steeds nadrukkelijker in het vizier komt van overheden, rechters en lokale besturen. Daarbij valt op dat landen verschillende kanten op bewegen. In Bangladesh is de lijn hard: daar heeft het hooggerechtshof de autoriteiten opgedragen om illegale shisha- en hookahlounges binnen dertig dagen te sluiten. De nadruk ligt daar op handhaving, volksgezondheid en het tegengaan van een praktijk die volgens de rechter te lang ongemoeid is gelaten.

In India speelt geen verbodsvraag, maar een fiscale en juridische afbakening. Daar hebben belastingautoriteiten geoordeeld dat hookah in restaurants niet kan worden weggemoffeld als onderdeel van gewone restaurantservice. Dat betekent concreet dat eten onder het lage horecatarief kan blijven vallen, terwijl hookah apart en zwaarder wordt belast, zeker als het om tabaksvarianten gaat. Daarmee wordt ook juridisch bevestigd dat waterpijp niet zomaar als onschuldig horeca-attribuut kan worden behandeld.

Tegelijk beweegt Kazachstan juist in een andere richting. Daar lijkt de overheid te erkennen dat een jarenlang verbod in de praktijk niet effectief is geweest, omdat hookah in cafés en restaurants ondanks de regels breed beschikbaar bleef. In plaats van een verbod dat vooral op papier bestaat, wordt nu gewerkt aan legalisering en regulering van de sector. Dat is geen versoepeling uit gezondheidsoptimisme, maar eerder een bestuurlijke erkenning dat slecht handhaafbare verboden kunnen uitlopen op schijnbeleid. Ook op lokaal niveau, zoals in Sharonville in de Verenigde Staten, worden hookahlounges inmiddels expliciet gereguleerd met sluitingstijden, vergunningen en veiligheidsvoorschriften, juist omdat zulke zaken eerder buiten bestaande kaders vielen.

Gezamenlijk tonen deze ontwikkelingen dat hookah wereldwijd minder als randverschijnsel wordt gezien en meer als afzonderlijk beleidsdossier. Overheden worstelen met dezelfde vragen: is een verbod uitvoerbaar, hoe voorkom je ontwijking via horecaformules, hoe belast je deze producten correct en hoe voorkom je dat lounges in een grijs gebied opereren? De uitkomst verschilt per land, maar de trend is duidelijk. Waterpijp verschuift van gedoogde bijzaak naar expliciet gereguleerd onderwerp, waarbij volksgezondheid, openbare orde, belastingheffing en handhaving steeds vaker samenkomen.

Bronnen