Alleen informeren is onvoldoende om jongeren van roken en vapen af te houden; strengere maatregelen en beperking van beschikbaarheid zijn nodig.
De aanpak van roken en vapen onder jongeren staat onder druk doordat traditionele voorlichting onvoldoende effect blijkt te hebben. Hoewel campagnes gericht op bewustwording jongeren informeren over gezondheidsrisico’s, blijkt dit in de praktijk niet genoeg om gedrag structureel te veranderen. Jongeren blijven gevoelig voor verleiding, groepsdruk en de aantrekkelijkheid van nicotineproducten, vooral wanneer deze gemakkelijk verkrijgbaar zijn.
De kern van het probleem ligt volgens de auteurs in de combinatie van toegankelijkheid en marketing. Zolang sigaretten en vapes zichtbaar en relatief eenvoudig te verkrijgen blijven, blijft de drempel om te beginnen laag. Voorlichting bereikt jongeren vaak pas nadat eerste experimenten al hebben plaatsgevonden. Daarmee loopt het beleid achter op de realiteit waarin nicotineproducten actief hun weg vinden naar jonge gebruikers.
Daarom wordt gepleit voor een verschuiving van beleid: minder nadruk op informeren, meer op reguleren. Denk aan het verder beperken van verkooppunten, het verhogen van prijzen en het strenger handhaven van bestaande regels. Ook het verminderen van zichtbaarheid van producten en het tegengaan van marketing gericht op jongeren worden gezien als noodzakelijke stappen om daadwerkelijk effect te bereiken.
Deze benadering sluit aan bij eerdere ervaringen met tabaksbeleid, waarin structurele maatregelen zoals accijnsverhogingen en verkoopbeperkingen aantoonbaar meer impact hadden dan alleen campagnes. Door de beschikbaarheid en aantrekkelijkheid van nicotineproducten te beperken, wordt het voor jongeren moeilijker om te beginnen en makkelijker om niet verslaafd te raken.
De discussie laat zien dat effectieve preventie niet kan steunen op één instrument. Voorlichting blijft relevant, maar moet onderdeel zijn van een breder pakket aan maatregelen dat inspeelt op gedrag, omgeving en toegankelijkheid. Zonder die combinatie blijft de invloed van voorlichting beperkt en blijft de instroom van nieuwe jonge gebruikers bestaan.
Bronnen
- Roken en vapen tegengaan: voorlichting alleen redt jongeren niet
Archive De Volkskrant — 1 april 2026Opinieartikel dat stelt dat alleen voorlichting onvoldoende is om jongeren effectief tegen nicotinegebruik te beschermen.
- Opinie: roken en vapen tegengaan? Voorlichting alleen redt jongeren niet
De Volkskrant — 1 april 2026Column pleit voor strengere regulering en minder focus op voorlichting bij bestrijding van roken en vapen.