Ondanks strengere regels blijft het tabaksaanbod in Nederlandse verkooppunten groot en gevarieerd, met nieuwe producten en strategieën van de industrie.
Het Trimbos-instituut heeft de resultaten gepubliceerd van de tweede en derde meting uit hun periodieke onderzoek naar het tabaksaanbod in Nederlandse verkooppunten (2023/2024). Uit het rapport blijkt dat verhitte tabaksproducten in 2024 bij maar liefst 93% van de winkels aanwezig waren, terwijl dit in 2023 nog ‘slechts’ 65% was. Bovendien is het aanbod geëxpandeerd: niet alleen HEETS en TEREA (IQOS), maar ook NEO-sticks van Glo werden gedetecteerd, en zelfs sticks zonder tabak maar met nicotine en smaak, een omzeiling van het Europese smaakverbod.
Hiermee is duidelijk dat winkeliers hun assortiment hebben uitgebreid na het verkoopverbod in supermarkten. Door TabakNee wordt beschreven hoe tabaksindustrieën zoals Philip Morris International winkeliers helpen met inrichting en advies, en dat British American Tobacco voor het eerst met verhitte producten in winkels aanwezig is.
Door de sterke prijsstijging van sigaretten (van €8 naar €12,50) en de forse accijnsverhogingen zijn er verschuivingen geconstateerd. Smaakaccessoires werden ook uitgebreid aangeboden (bij 78% van de winkels), een manier om het verbod voor sigaretten en shag te omzeilen. De prijzen laten een opvallend beeld zien: shag is aanzienlijk goedkoper (€0,33 per 0,7 g), gevolgd door cigarillo’s (€0,35), terwijl een sigaret liefst €0,53 kost.
Het onderzoek van Trimbos toont aan dat, ondanks overheidsmaatregelen, het tabaksaanbod zich niet alleen handhaaft maar juist uitbreidt via nieuwe producten, smaakdodging en industriële ondersteuning. Dit werpt de vraag op of het huidige beleid voldoende krachtig is om de markt structureel terug te dringen, of dat nieuwe wetgeving en striktere handhaving noodzakelijk zijn.
Bronnen