De tabaksindustrie zet privédetectives en mediacampagnes in rond smokkel, maar experts zien dit vooral als afleiding om accijnsverhogingen te dwarsbomen.
De tabaksindustrie presenteert zich graag als partner in de strijd tegen illegale sigarettensmokkel. Via ingehuurde privédetectives worden jonge verkopers opgespoord en dossiers opgesteld die, zo wordt beweerd, waardevolle informatie opleveren voor douane en opsporingsdiensten. Branchevereniging VSK benadrukt dat zij criminele netwerken blootlegt en de overheid ondersteunt. In de praktijk blijkt die informatie echter nauwelijks terecht te komen bij de Douane of de FIOD, die aangeven zulke gedetailleerde rapporten niet te ontvangen.
Ondertussen benut de industrie het smokkelthema in de media en politiek. Door te wijzen op grensoverschrijdende handel en gemiste belastinginkomsten probeert zij accijnsverhogingen in diskrediet te brengen. Critici stellen dat de industrie juist zelf profiteert van de illegale markt en tegelijkertijd de systemen die smokkel beter kunnen volgen actief tegenwerkt. Het eigenlijke doel is volgens haar duidelijk: accijnzen verlagen of bevriezen.
Beleidsadviseur Kaj Hollemans benadrukt dat prijsverhoging één van de meest effectieve maatregelen is om roken terug te dringen. Juist daarom ziet hij de lobby rondom smokkel als een strategie om accijnsbeleid te beïnvloeden. Kamerleden van partijen als BBB, VVD en PVV nemen dat geluid geregeld over. De tabaksindustrie vindt via de smokkelproblematiek toch weer een ingang bij de overheid, ondanks dat ze formeel is buitengesloten van beleidsvorming.
Op Europees niveau bevestigen cijfers dat smokkel omvangrijk blijft, met tientallen miljarden illegale sigaretten en miljarden aan gemiste belastingopbrengsten. Tegelijk groeit de kritiek dat de industrie het probleem mede veroorzaakt en vervolgens uitbuit om politieke invloed te behouden. Zo blijft smokkel voor de tabakslobby een handig vehikel: een rookgordijn dat eigenbelang verhult als maatschappelijke zorg.
Bronnen
- Trouw — Hoe de tabakslobby profiteert van aandacht voor sigarettensmokkel
- Trouw (zonder betaalmuur) — Hoe de tabakslobby profiteert van aandacht voor sigarettensmokkel
- EU News — EU, nearly 39 billion illegal cigarettes in 2024. €15 billion in uncollected taxes goes up in smoke
- Reuters — Criminals turn to drones and social media to sell illegal cigarettes
- Corporate Europe — EU Commission tightens firewall enforcement against tobacco lobbyists
- Reuters — Battling unregulated vapes, Big Tobacco tries a new strategy: joining in
- Reuters — USPS blocks shipping of illicit vapes in boost for Big Tobacco