Rookvrij

Nieuws

Tabaksbeleid langs meetlat

De nieuwe Tobacco Control Scale laat zien dat België en Nederland vooruitgaan, maar dat veel Europese landen juist terrein verliezen.

De nieuwste editie van de Tobacco Control Scale vergelijkt het tabaksbeleid van 37 Europese landen. De ranglijst kijkt niet naar intenties, maar naar concrete maatregelen: prijsbeleid, rookvrije ruimten, reclameverboden, waarschuwingen op verpakkingen, hulp bij stoppen met roken, leeftijdsgrenzen, mediacampagnes, aanpak van illegale handel en bescherming tegen invloed van de tabaksindustrie.

De meting over 2025 gebruikt wetgeving die op 1 januari 2026 van kracht was, tabaksprijzen uit 2024 en massamediacampagnes uit de periode juli 2022 tot en met juni 2024. Daardoor telt beleid dat later is ingevoerd of aangekondigd nog niet mee. Dat is belangrijk, want landen kunnen in de publieke discussie al verder lijken dan zij in deze ranglijst scoren.

Ierland staat bovenaan met 80 van de 100 punten. Ook het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Frankrijk, Noorwegen, Finland, België, Hongarije en Slovenië behoren tot de landen met een hogere score. België valt op doordat het sinds de vorige editie vijf punten steeg. Nederland steeg zelfs negen punten en behoort daarmee tot de sterkste stijgers.

De Belgische vooruitgang hangt vooral samen met hogere accijnzen en strengere regels voor zichtbaarheid en reclame. Het uitstalverbod in winkels en de hogere prijs van tabaksproducten versterken het beleid. Daarmee schuift België voor het eerst op richting de Europese kopgroep voor tabakspreventie.

Toch is de algemene Europese trend zorgelijk. Voor het eerst scoren meer landen lager dan in de vorige editie. Een belangrijke oorzaak is dat verhitte tabaksproducten in meerdere landen niet even streng worden gereguleerd als sigaretten. Daarnaast zijn tabaksprijzen in veel landen onvoldoende meegegroeid met de inflatie, waardoor het prijsbeleid aan kracht verliest.

De Tobacco Control Scale wijst daarom nadrukkelijk op de noodzaak van verdere Europese aanscherping. De makers pleiten onder meer voor hogere minimumaccijnzen, automatische indexatie, gelijke behandeling van verhitte tabaksproducten, standaardverpakkingen voor alle tabaksproducten, rookvrije binnen- en buitenruimten, strengere regels tegen reclame en zichtbaarheid, betere stopondersteuning en een hardere aanpak van beïnvloeding door de tabaksindustrie.

Voor België is de conclusie dubbel. De stijging op de ranglijst laat zien dat recente maatregelen effect hebben op de beleidspositie van het land. Tegelijk blijft de score ver verwijderd van het maximum. Wie een rookvrije generatie serieus neemt, zal het beleid dus niet alleen moeten vasthouden, maar ook verder moeten aanscherpen.

Bronnen