Wereldwijd botsen pleidooien voor hogere tabaksaccijnzen met campagnes voor lagere of ‘risicogestuurde’ heffingen, vaak onder verwijzing naar illegale handel.
In verschillende landen staat de belasting op tabak en nieuwe nicotineproducten centraal in een strijd tussen volksgezondheid, belastingopbrengsten en illegale handel. Gezondheidsorganisaties en onafhankelijke onderzoekers benadrukken dat hogere prijzen het tabaksgebruik verminderen, jongeren ontmoedigen om te beginnen en rokers stimuleren om te stoppen. Tegelijk gebruiken tabaksproducenten, nicotinebedrijven en aan hen verbonden belangenorganisaties de groei van de zwarte markt om te pleiten voor lagere belastingen of gunstigere tarieven voor nieuwe nicotineproducten.
In Ierland wil de Irish Heart Foundation de accijns jaarlijks met vijf procent boven de inflatie verhogen. Een pakje van twintig sigaretten zou daardoor ongeveer €20,60 gaan kosten. De organisatie wijst erop dat het rookpercentage sinds 2019 rond 17 procent blijft hangen en verlangt naast hogere prijzen een krachtige aanpak van smokkel. Een door tabaksfabrikant JTI gefinancierd onderzoek stelde daartegenover dat 57 procent van ruim 5.000 verzamelde pakjes geen Ierse accijns droeg. Omdat dit onderzoek door de tabaksindustrie is betaald en ook legale buitenlandse aankopen meetelt, zegt het niet zonder meer hoeveel sigaretten daadwerkelijk illegaal zijn verhandeld.
In Australië stelde One Nation-leider Pauline Hanson voor de tabaksaccijns met 75 procent te verlagen en de automatische verhogingen drie jaar te bevriezen. Zij verwacht daarmee de illegale markt en het daaraan verbonden geweld te bestrijden. Gezondheidsdeskundigen waarschuwen echter dat veel goedkopere sigaretten het roken opnieuw aantrekkelijker maken, vooral voor jongeren en mensen met lage inkomens. Illegale handel vraagt om gerichte opsporing, controle van de distributieketen en zwaardere sancties; een algemene prijsverlaging beloont ook de legale tabaksindustrie en verzwakt het bewezen prijsbeleid.
In de Filipijnen lopen twee tegengestelde voorstellen door elkaar. Het ministerie van Financiën wil de belastingen op elektronische sigaretten, verhitte tabak en andere nicotineproducten verhogen en uniformeren om belastingverlagingen elders te financieren. Economisten, brancheorganisaties en sommige politici bepleiten juist lagere, naar vermeend risico gedifferentieerde tarieven. Zij presenteren vapes, verhitte tabak en nicotinezakjes als alternatieven voor sigaretten en stellen dat lagere belastingen overstappen bevorderen en smokkel beperken. Deze redenering volgt nauw het verdienmodel van de nicotine-industrie: verslavende producten worden fiscaal aantrekkelijk gemaakt, terwijl de aantrekkingskracht op jongeren, dubbele consumptie en langdurige nicotineafhankelijkheid worden onderschat.
Tegenstanders van gunstige tarieven voor nieuwe nicotineproducten vinden dat accijnzen in de eerste plaats het gebruik onder jongeren moeten terugdringen. Een groot prijsverschil met sigaretten kan vapes en nicotineproducten juist toegankelijker maken voor nieuwe, jonge gebruikers. Vereenvoudiging van ingewikkelde tariefcategorieën kan belastingontwijking tegengaan, maar hoeft niet te betekenen dat nicotineproducten goedkoop moeten blijven.
Ook in Kenia, Maleisië en Sri Lanka wordt aangedrongen op hogere en voorspelbaar geïndexeerde tabaksbelastingen. Kenia zou jaarlijks 75 tot 90 miljard shilling verliezen aan zorgkosten, productiviteitsverlies en vroegtijdige sterfte. In Maleisië steunt volgens een nationaal onderzoek zelfs een meerderheid van de rokers verdere belastingverhogingen, vooral wanneer de opbrengsten naar gezondheidszorg en stoppen-met-rokenprogramma’s gaan. Sri Lanka loopt naar schatting jaarlijks minstens 17,3 miljard roepie mis doordat accijnzen onvoldoende meestijgen en kortere sigaretten veel lager worden belast.
De internationale discussie laat zien dat illegale handel een reëel probleem is, maar ook strategisch wordt ingezet om tabaksaccijnzen te ondermijnen. Hoge prijzen blijven een krachtig middel om consumptie te verminderen, mits zij worden gecombineerd met douanecontrole, vergunningen, onafhankelijke marktmetingen, digitale belastingzegels, internationale samenwerking en stevige handhaving. Beleid dat uitsluitend belastingen verlaagt, maakt sigaretten en andere nicotineproducten betaalbaarder zonder te garanderen dat criminele handel verdwijnt.
Bronnen
- More needs to be done to help smokers quit, charity says
Irish Independent — 24 augustus 2026Ierse hartstichting verlangt hogere sigarettenprijzen, betere stophulp en een afzonderlijke strategie tegen tabakssmokkel.
- Govt asked to raise tobacco tax as its use costs Kenya Ksh90B annually
People Daily — 23 augustus 2026Gezondheidsexperts vragen hogere accijnzen wegens grote maatschappelijke kosten en toenemend nicotinegebruik onder jongeren.
- Opinion: Why smokers back higher tobacco taxes
The Edge Malaysia — 30 augustus 2026Onderzoek toont brede steun voor jaarlijkse belastingverhogingen wanneer opbrengsten zichtbare maatschappelijke doelen financieren.
- Hanson proposes 75% cut in cigarette prices
Ticker News — 18 augustus 2026Pauline Hanson wil Australische tabaksaccijnzen drastisch verlagen om georganiseerde misdaad en illegale verkoop te bestrijden.
- Lawmakers, experts back risk-based excise taxes as gov’t seeks to recover revenue loss
Manila Bulletin — 17 augustus 2026Politici en deskundigen bespreken uniforme vapebelastingen, lagere risicotarieven en teruglopende Filipijnse belastingopbrengsten.
- Sin tax must curb nicotine use among youth
BusinessWorld — 11 augustus 2026Een parlementariër verlangt accijnzen die tabaks- en nicotinegebruik onder Filipijnse jongeren daadwerkelijk terugdringen.
- DOF proposes raising income tax exemption ceiling to P350,000
PhilSTAR Life — 8 augustus 2026Filipijnse belastingverlichting wordt deels gefinancierd met hogere heffingen op e-sigaretten en nieuwe tabaksproducten.
- Economists: Risk-based tax on smoke-free products to boost gov’t revenue
Manila Standard — 8 augustus 2026Economisten promoten lagere belastingen voor nicotinealternatieven als middel tegen roken, smokkel en inkomstenverlies.
- Risk-proportionate taxes on smoke-free alternatives backed to raise revenue, curb illicit trade
INQUIRER.net — 8 augustus 2026Voorstanders koppelen fiscaal voordeel voor nicotinealternatieven aan hogere opbrengsten en minder illegale handel.
- Higher taxes eyed on beverages, e-cigarettes, plastics to offset P67-B losses from tax relief
ABS-CBN News — 4 augustus 2026Filipijnse regering overweegt hogere productbelastingen om inkomstenverlies door nieuwe belastingvrijstellingen te compenseren.
- Sri Lanka must rethink cigarette taxation: Raj Prabu Rajakulendran
The Morning — 2 augustus 2026Econoom bepleit één geïndexeerd accijnstarief om belastingverlies en verschuiving naar goedkope sigaretten te stoppen.
- Lawmakers, experts back risk-based excise taxes to recover fiscal losses
BusinessMirror — 18 augustus 2026Filipijnse wetsvoorstellen concurreren over uniforme vapetarieven, naleving, jeugdgebruik en bestrijding van belastingontwijking.
- Economists push risk-based taxes on smoke-free nicotine products
Daily Tribune — 10 augustus 2026Internationale economisten adviseren lagere heffingen voor vapes, verhitte tabak en nicotinezakjes dan voor sigaretten.
- Vape stakeholders urge balanced taxes to boost collection, curb illicit trade
Inquirer Business — 17 augustus 2026Vapebranche pleit voor eenvoudige, gematigde tarieven om legale verkoop en belastingafdracht overeind te houden.
- High tobacco taxes and light penalties for smugglers fuel global illicit cigarette trade
The National — 17 augustus 2026Grote onderschepping in Dubai voedt debat over accijnzen, georganiseerde misdaad, handhaving en verloren belastinginkomsten.
- Why cutting the cigarette excise in Australia could cost more lives than it saves
Nine — 23 augustus 2026Gezondheidsdeskundigen waarschuwen dat fors goedkopere sigaretten de dalende Australische rookcijfers kunnen omkeren.
- More than half of cigarette packs in survey had no Irish duty paid
Offaly Independent — 14 augustus 2026Door JTI betaald pakjesonderzoek meldt veel buitenlandse en nagemaakte sigaretten zonder Ierse accijns.
- More needs to be done to help smokers quit, charity says
Tuam Herald — 24 augustus 2026Hartstichting combineert haar pleidooi voor hogere accijnzen met betere stopondersteuning en bestrijding van smokkel.
- Ireland weighs cigarette tax increase in 2027 budget
Tobacco Reporter — 11 augustus 2026Ierse regering overweegt opnieuw een forse prijsverhoging voor sigaretten in de begroting van 2027.
- Need for meaningful reforms
The Philippine Star — 22 augustus 2026Commentaar bekritiseert nieuwe consumptiebelastingen waarmee de Filipijnse regering inkomstenbelastingverlaging wil bekostigen.
- New €1.60 cigarette price hike demand in Budget 2027 as charity calls for €20.60 shake-up amid tobacco smuggling rise
The Irish Sun — 23 augustus 2026Ierse hartstichting verlangt jaarlijkse accijnsverhogingen boven inflatie en een vernieuwde nationale aanpak van tabakssmokkel.