De EU ziet inkomsten uit tabak, alcohol en brandstof dalen en overweegt nieuwe vormen van heffing, terwijl lidstaten pleiten voor strengere accijnzen.
De financiering van Europa steunt voor een belangrijk deel op 'sin taxes' (zonde belasting), belasting op alcohol, tabak en brandstof om de verzorgingsstaat draaiende te houden. Dat blijkt uit analyses van gerenommeerde bronnen zoals The Economist, die onderschrijft dat deze 'sin taxes' jaarlijks honderden miljarden opleveren.
Maar met dalende consumptie van alcohol en tabak én de verschuiving naar elektrische mobiliteit, slinken die inkomsten. Nieuwe vormen van heffingen moeten dat gat dichten. De EU kijkt dan ook naar bredere accijnsstructuren, inclusief vapes, nicotinepouches en emissieheffingen. Een voorstel van de Europese Commissie om de tabaksaccijnzen fors te verhogen, met tot wel 900% meer op sommige producten, ligt op tafel om uniformiteit te bereiken en fraude in te dammen.
Op nationaal niveau zijn de effecten al zichtbaar. In Ierland liggen de accijnzen op alcohol bijzonder hoog: consumenten betalen tot 80 × meer op wijn dan in Frankrijk, wat leidt tot roep om verlichting van die last. In Nederland dringt de ANWB erop aan accijnzen op benzine niet langer automatisch met inflatie mee te laten stijgen, de prijsdruk op automobilisten loopt namelijk op.
Tegelijk dringt de Wereldgezondheidsorganisatie aan op accijnsverhogingen tot 50% op alcohol, tabak én suikerhoudende dranken. Dat zou mogelijk 50 miljoen vroegtijdige sterfgevallen voorkomen én bijna €850 miljard aan publieke middelen genereren over tien jaar. Recentere EU-raadplegingen ondersteunen zulke “behavioural taxes” als nuttig instrument binnen klimaat- en gezondheidsbeleid.
Tegelijk wringt het: hogere accijnzen ontmoedigen ongezond gedrag, maar trekken direct aan de inkomsten. En hogere prijzen kunnen leiden tot omzeiling – bijvoorbeeld door grensoverschrijdende aankopen. Dat maakt het balanceren tussen gezondheid, economie en begroting een delicaat samenspel van belangen.
Bronnen
- The Sun — ‘Heavy tax burden’ placed on Irish customers as booze levies higher than others in EU amid Budget 2026 ‘survival’ plea
- The Economist — Cigarettes, booze and petrol bankroll Europe’s welfare empire
- 360Magazine.nl — Sigaretten, alcohol en benzine financieren de Europese verzorgingsstaat
- NU.nl — Europese Commissie wil accijns op tabak en belasting van bedrijven ontvangen
- TaxLive (via ANWB) — ANWB wil dat accijns op benzine niet meer meestijgt met inflatie
- TaxFoundation.org — Cigarette Taxes in Europe, 2025
- VATCalc.com — EU Parliament behavioural tax briefing
- Euronews — Global health officials urge countries to raise ‘sin taxes’ on tobacco, alcohol and sugary drinks
- The Irish Sun — 'Heavy tax burden’ placed on Irish customers as booze levies higher than others in EU amid Budget 2026 ‘survival’ plea
- Financial Times — EU states urge Brussels to raise cigarette taxes and impose vape levy