Column Noks Nauta | Ik ben blij met de ‘Rookvrije generatie’. Een fantastisch initiatief van Clean Air Nederland, uitgewerkt door de gezondheidsfondsen.
Er zijn in Nederland circa 1,2 miljoen mensen met astma, COPD, long- en luchtwegallergieën of vergelijkbare gevoeligheden. Zij worden bij het ongewenst meeroken vaak benauwd en ervaren dus gezondheidsklachten. Mevrouw Noks Nauta is een van die mensen. Zij maakt regelmatig mee dat rokers en mensen om hen heen dit niet begrijpen.
Op de website van Rookvrije Generatie staat: "Ons doel? Rookvrij opgroeien vanzelfsprekend maken. Want ieder kind moet de kans krijgen om volledig rookvrij (en dus vapevrij) op te groeien. Onze ambitie is dat er in 2035 een Rookvrije Generatie is – kinderen die in 2017 geboren zijn, zijn dan 18 jaar. Deze kinderen groeien rookvrij op en gaan zelf niet roken. We zetten alles op alles om kinderen te beschermen tegen de tabaksindustrie."
Zo logisch, toch! Niemand, zelfs de meest verstookte roker, wil dat zijn of haar (klein)kinderen gaan roken. Interessant, maar zelf blijven ze echter wel roken omdat ze verslaafd zijn. Ik ken een roker (ik kan hem niet ontmoeten, want hij ruikt enorm naar de rook), die, als hij bij zijn kleinkinderen op bezoek gaat, drie dagen van tevoren niet meer rookt, alles wast, uitgebreid doucht en schone kleren aantrekt. En als ze weg zijn, dan gaat hij weer roken. De verslaving is dus sterker dan de band met zijn kleinkinderen. Hij weet wat het met zijn omgeving doet. Hij zegt dat hij het doet omdat hij roken gewoon lekker vindt. Ik weet dat het een zeer intelligente man is, maar blijkbaar mist hij de kracht om de verslaving te overwinnen en durft hij dat ook niet toe te geven.
Ik ben dus heel blij met 'Rookvrije Generatie', maar ik maak toch een paar kanttekeningen. Ook al weet ik dat gedragsverandering lang kan duren, 2035 duurt nog wel erg lang. En dan roken er nog steeds volwassenen. Die kinderen zien dus wel voorbeelden van rokers.
En ik word dan nog steeds benauwd op bus- en tramhaltes, bij ingangen van winkels en bibliotheken en zelfs bij ingangen van ziekenhuizen (Opeens was ik het zat!).
Dan heb ik ook moeite met de uitingen: de tegels en de posters met de V en ‘rookvrij’. Werkt dat wel? Ik snap dat men het vriendelijker wil laten klinken dan ‘verboden te roken’, maar hoe effectief is dit? Het blijft een advies zonder juridische waarde.
De betekenis is ook niet helder. Ik kom soms op terrassen en vraag of ze rookvrij zijn, waarop men zegt: “Ja hoor, u mag hier roken…”. (Is het terras (rook)vrij?). Het woord 'Rookvrij' is dus niet duidelijk. Veel rokers letten er ook helemaal niet op. De tegels verbleken en slijten in de loop van de tijd. Mensen staan op of pal naast de tegel te roken. En mensen aanspreken werkt niet. Ze worden vaak boos.
Iedere week raken nog steeds honderden kinderen in Nederland verslaafd aan roken, lees ik op de website van Rookvrije Generatie. Dat is toch een epidemie? Hoe kan dit doorgaan zonder dat de politiek hard ingrijpt? Al sinds de zestiger jaren weten we van de schadelijke effecten van roken. En de schadelijke effecten van meeroken zijn ook al langer bekend.
Van mij mag de 'Rookvrije Generatie' doorgaan, maar er moet nog iets anders naast komen dat op korte termijn effect heeft. Voor mij gaat het over toegankelijkheid. Het kan toch niet zo zijn dat ik ziek word op plekken die openbaar zijn en waar men de plicht heeft ze toegankelijk te maken? Voor mensen in een rolstoel gebeurt dat wel bijvoorbeeld.
Ik vind dat er wettelijk voor moet worden gezorgd dat plekken die openbaar zijn, echt rookvrij worden om mensen met gevoelige longen te beschermen. Dat betekent wel iets: andere bebording (met uitleg dat het gaat om bescherming) én handhaving. En waar nodig dus ook boetes uitdelen. Niet leuk, maar ik weet zeker dat dat gaat werken.
Zoals gezegd, ik begrijp dat veranderingen lang duren, maar voor wachten op de 'Rookvrije Generatie' moet je wel een hele lange adem hebben!