Bijna 13 procent van de vrouwen rookt of vapet kort voor de zwangerschap. Ook alcoholgebruik blijft hoog, ondanks risico’s voor moeder en kind.
Een op de acht vrouwen in Nederland rookt of vapet in de vier weken vóór de zwangerschap. Uit de nieuwste Monitor Middelengebruik en Zwangerschap van het Trimbos-instituut blijkt dat 10,9 procent in deze periode rookt en 4,6 procent vapet. Omdat een deel beide producten gebruikt, komt het gezamenlijke aandeel uit op 12,8 procent.
Het roken vóór de zwangerschap is wel afgenomen. In 2016 rookte nog 17 procent van de vrouwen in de vier weken voor de zwangerschap. Van de vrouwen die in 2025 voorafgaand aan hun zwangerschap rookten, stopte 82,5 procent tijdens de zwangerschap, meestal in het eerste trimester. Bij vapen blijkt dubbelgebruik veel voor te komen: 57,9 procent van de vrouwen die vapet, rookt daarnaast ook sigaretten.
Stoppen zodra een zwangerschap bekend is, voorkomt niet alle blootstelling. Roken en vapen rond de bevruchting kunnen de vruchtbaarheid verminderen, het verloop van de zwangerschap verstoren en schadelijke gevolgen hebben voor moeder en kind. Daarom moeten vrouwen en hun partners volgens het Trimbos-instituut al bij een kinderwens duidelijke voorlichting en actieve ondersteuning bij het stoppen krijgen.
Ook het alcoholgebruik in de preconceptieperiode blijft zorgwekkend hoog. In 2025 dronk 47,9 procent van de vrouwen alcohol in de vier weken vóór de zwangerschap, tegenover 44,2 procent in 2016. Onder partners bedraagt dit aandeel 66 procent. Alcoholgebruik door beide toekomstige ouders kan de vruchtbaarheid en de kans op een gezonde bevruchting verminderen.
Ruim een kwart van de vrouwen, 26,6 procent, drinkt alcohol wanneer zij al zwanger is maar dat nog niet weet. Daardoor kan het ongeboren kind juist in de kwetsbare eerste ontwikkelingsfase worden blootgesteld. Het aandeel vrouwen dat blijft drinken nadat de zwangerschap bekend is, daalde wel van 4,7 procent in 2016 naar 1,6 procent in 2025.
Het gebruik van andere middelen is kleiner. In de vier weken vóór de zwangerschap gebruikt 2,3 procent wiet of hasj; tijdens de zwangerschap is dat minder dan 0,5 procent. Ongeveer 1 procent gebruikt zonder recept ADHD-medicatie, sterke pijnstillers of slaap- en kalmeringsmiddelen. De cijfers onderstrepen dat preventie niet pas tijdens de zwangerschap moet beginnen, maar al vóór de conceptie.
Bronnen
- Eén op de acht vrouwen rookt of vapet vlak vóór de zwangerschap, bijna de helft drinkt alcohol
Trimbos-instituut — 10 september 2026Nieuwe monitor toont omvang en ontwikkeling van nicotine-, alcohol-, drugs- en medicijngebruik rond zwangerschappen.
- Eén op de acht vrouwen rookt of vapet vlak vóór de zwangerschap
RTL Nieuws — 10 september 2026Nieuwsbericht belicht hoeveel vrouwen voor en tijdens hun zwangerschap sigaretten of vapes gebruiken.