Roken duikt opnieuw op bij sterren, in films, series, muziekvideo’s en modebeelden. Experts vrezen normalisering bij jongeren.

Roken lijkt opnieuw zichtbaarder te worden in populaire cultuur. Niet als stoffig overblijfsel uit oude films, maar als bewust gestileerd onderdeel van hedendaagse beeldtaal. In series, films, muziekvideo’s, modecampagnes en sociale media verschijnt de sigaret weer als accessoire bij beroemdheden, jonge artiesten en fictieve personages.

Die ontwikkeling baart gezondheidsorganisaties zorgen, omdat beeldvorming gedrag kan normaliseren. Vooral jongeren en jongvolwassenen krijgen via streamingdiensten, sociale media en celebritycultuur opnieuw het signaal dat roken rebels, stijlvol of volwassen zou zijn. Dat is precies het soort culturele lading waar de tabaksindustrie decennialang op heeft gebouwd.

De recente berichtgeving wijst op bekende namen, zoals Kylie Jenner, Hailey Bieber, Madonna, Charli XCX, Dua Lipa en Rosalía, maar ook op personages in populaire series. Het probleem zit niet alleen in één foto of één scène. Het gaat om een bredere terugkeer van rookbeelden in een omgeving waarin jongeren voortdurend visuele signalen oppikken.

Onderzoeken en analyses van gezondheidsorganisaties laten zien dat tabaksbeelden in entertainment hardnekkig aanwezig blijven. Bij populaire streamingseries voor jongeren werd eerder een duidelijke toename van tabaksvertoningen vastgesteld. Ook in genomineerde topfilms blijft rookbeeld opvallend vaak aanwezig. Daardoor wordt roken niet alleen getoond, maar ook gekoppeld aan status, spanning, onafhankelijkheid of een rauwe esthetiek.

De heropleving past bij bredere trends: nostalgie naar de jaren negentig en vroege jaren nul, de zogenoemde indie-sleaze-esthetiek, verzet tegen gladde wellnesscultuur en een fatalistische houding onder delen van jonge generaties. Sommige jongeren zien sigaretten als minder gênant dan vapes, of gebruiken roken als sociale of esthetische markering. Dat maakt de trend des te verraderlijker: het product blijft dodelijk, maar het imago wordt opnieuw opgepoetst.

Voor de volksgezondheid is dit geen onschuldige modegril. Roken veroorzaakt ernstige ziekten en verslaving, en vrijwel alle rokers beginnen jong. Wanneer films, series, muziekvideo’s en beroemdheden roken opnieuw aantrekkelijk maken, ondermijnt dat jaren aan preventiebeleid. De kernvraag is daarom niet of een personage of ster “mag” roken, maar waarom entertainment en mode nog steeds bijdragen aan het aantrekkelijk maken van een product dat bij normaal gebruik mensen ziek maakt en doodt.

Bronnen

0
Deel via