Roken, vapen en snus veroorzaken jaarlijks 26.500 SEH-bezoeken blijkt uit een grote steekproef. Bij nog eens 193.000 speelt nicotine vermoedelijk mee.
In een etmaal in november werd op een groot deel van de Nederlandse spoedeisende hulpen systematisch gevraagd naar nicotinegebruik: sigaretten, vapes, snus en aanverwante producten. Patiënten die medisch stabiel waren en konden meedoen, vulden een korte vragenlijst in. Daarna maakte de behandelend arts bij elke deelnemer een klinische inschatting: speelde nicotinegebruik geen rol, mogelijk/deels, of was het de directe oorzaak van de klacht waarvoor iemand op de SEH belandde?
Die combinatie van patiëntinformatie en artsenoordeel leverde een nuchter maar hard beeld op. Ongeveer één op de vijf SEH-bezoekers in de steekproef gebruikte een nicotineproduct. De grootste groep rookte ‘gewoon’ sigaretten, maar vapes, sigaren/cigarillo’s en andere producten kwamen ook voor, en een deel combineerde meerdere producten. Bij een kleinere maar betekenisvolle groep nicotinegebruikers werden de klachten volledig toegeschreven aan het nicotinegebruik. Het ging in de praktijk vaak om benauwdheid en andere longproblemen, maar ook om klachten waarbij nicotinegebruik volgens artsen regelmatig als mogelijke of gedeeltelijke factor meespeelt, zoals hart- en vaatproblemen, neurologische klachten en infecties.
Vervolgens is die ene studiedag doorvertaald naar een jaar, op basis van het totale aantal SEH-bezoeken in Nederland. Dat levert de headline op waar nu overal over wordt geschreven: naar schatting zijn rond de 26.500 SEH-bezoeken per jaar volledig het gevolg van nicotinegebruik. Daarnaast zou bij nog eens circa 193.000 bezoeken nicotinegebruik waarschijnlijk een rol spelen. De onderzoekers benadrukken dat dit eerder een onderschatting is dan een overschatting, omdat de ernstigste patiënten in acute nood vaak niet konden deelnemen aan de vragenlijst, terwijl juist daar roken en nicotinegebruik vaak een lange schaduw werpen.
De studie laat ook iets anders zien dan alleen aantallen: de spoedzorg is een gemiste kans én een kansrijke plek tegelijk. Patiënten komen binnen op een moment dat de directe gevolgen zichtbaar en voelbaar zijn, en juist dan kan een korte interventie en een warme doorverwijzing naar stoppen-met-rokenzorg verschil maken. Tegelijkertijd onderstreept het onderzoek dat nicotine niet alleen ‘later’ schade doet, maar nú al druk zet op de acute zorg. Daarmee wordt het een beleidsvraagstuk: minder instroom door preventie, minder verleiding en betere stopondersteuning, betekent minder overvolle wachtkamers, minder acute ellende en minder zorgkosten die anders als ‘pech’ worden geboekt.
Bronnen
- Het Parool — 26.500 bezoeken aan de spoedeisende hulp per jaar te wijten aan roken en vapen
Flashmobstudie rekent nicotinegebruik door naar jaartotalen en koppelt het aan acute klachten.
- RTL Nieuws — Benauwdheid, blauwe lippen: dagelijks ruim 70 mensen op spoedeisende hulp door roken en vapen
Artsen schetsen dagelijkse praktijkbeelden en leggen uit waarom de cijfers waarschijnlijk een onderschatting zijn.
- NRC — Onderzoek: 26.500 mensen per jaar komen op spoedeisende hulp terecht door roken
NRC duidt methode, aannames en de betekenis van ‘direct’ versus ‘deels’ toe te schrijven.
- De Gelderlander — Alarmbellen gaan af na studie: nicotinegebruik leidt direct tot meer bezoek aan spoedeisende hulp
Benadrukt urgentie en vertaalt percentages naar concrete aantallen SEH-bezoeken per jaar.
- AD — Alarmbellen gaan af na studie: nicotinegebruik leidt direct tot meer bezoek aan spoedeisende hulp
Legt focus op acute gezondheidsschade en koppelt nicotine aan long-, hart- en neurologische klachten.
- Medisch Contact — Landelijke flashmobstudie koppelt nicotinegebruik aan duizenden SEH-bezoeken
Geeft detail over opzet, inclusiecriteria en artsenoordeel, inclusief jeugdgroepen en productmix.
- Skipr — Meer dan 26.000 mensen per jaar komen op SEH door roken
Zorgnieuws met kerncijfers, deelnemende SEH’s en uitleg waarom ernstige gevallen buiten beeld bleven.
- NOS Regio — Ruim 10 procent van patiënten op eerste hulp in Overijssel door roken of vapen
Regionale uitsplitsing laat hogere lokale percentages zien en beschrijft stopzorg als ‘warme doorverwijzing’.
- Blik op Nieuws — Ruim 26.000 SEH-bezoeken per jaar mogelijk voorkomen door aanpak nicotinegebruik
Vat resultaten samen en benadrukt preventie- en stopbeleid als route om SEH-druk te verlagen.
- NOS — Artsen willen weten hoeveel rokers en vapers in een dag spoedzorg nodig hebben
Achtergrond bij start van de landelijke meetdag en de zorgen over vaping bij jongeren.