Studenten die roken of vapen melden vaker angst, somberheid, prestatiedruk en uitputting; Trimbos wil dat onderwijs en preventie dit eerder bespreken.
Studenten die roken of vapen ervaren vaker mentale klachten dan studenten die geen nicotine gebruiken. Uit de nieuwe factsheet van het Trimbos-instituut blijkt dat zij vaker angstgevoelens, depressieve gevoelens, emotionele uitputting en prestatiedruk rapporteren. Ook geven zij gemiddeld minder veerkracht aan. Het verband is sterker bij studenten die dagelijks roken of vapen dan bij studenten die dit minder vaak doen.
De gegevens komen uit verdiepende analyses op de Monitor Mentale Gezondheid en Middelengebruik Studenten en uit bestaande wetenschappelijke literatuur. De factsheet richt zich op hbo- en wo-studenten en laat zien dat roken, vapen, mentale gezondheid en alcoholgebruik niet los van elkaar moeten worden bekeken. Studenten die tabak of vapes gebruiken hebben ook vaker een verhoogd risico op een alcoholstoornis dan studenten die niet roken of vapen.
Trimbos trekt geen simpele conclusie dat roken of vapen de enige oorzaak is van mentale problemen. De relatie kan twee kanten op werken. Studenten kunnen naar sigaretten of vapes grijpen bij stress, spanning, somberheid of prestatiedruk. Tegelijk kan nicotinegebruik klachten versterken, onder meer door afhankelijkheid, onrust, slaapverstoring en het gevoel niet zonder te kunnen.
Voor vapen is de kennisbasis nog jonger dan voor roken, maar de signalen zijn voldoende ernstig om alert te zijn. Jongeren en jongvolwassenen die vapen rapporteren in onderzoek vaker mentale gezondheidsklachten dan niet-vapers. Ook zijn er aanwijzingen voor samenhang met suïcidale gedachten en suïcidaal gedrag. De richting en sterkte van die verbanden vragen verder onderzoek, maar het beeld past bij bredere zorgen over nicotineverslaving onder jongeren.
De factsheet is vooral bedoeld als praktisch hulpmiddel voor onderwijsinstellingen, studentenbegeleiders en preventiewerkers. Zij krijgen handvatten om rook- en vapegedrag eerder te signaleren en bespreekbaar te maken. Daarbij gaat het niet om veroordelen, maar om gericht doorvragen wanneer studenten stress, slaapproblemen, angst, somberheid of afhankelijkheid ervaren.
Trimbos adviseert professionals om rook- en vapegedrag niet apart te behandelen als leefstijlkwestie, maar te verbinden met mentale gezondheid, alcoholgebruik en bredere studentenwelzijnsproblemen. Een student die vaak naar buiten gaat om te vapen, kan dat doen uit gewoonte, maar ook uit spanning of afhankelijkheid. Juist daarom is een open gesprek nodig.
De boodschap aan onderwijsinstellingen is duidelijk. Rook- en vapevrije terreinen blijven belangrijk, maar beleid op het terrein is niet genoeg. Studenten hebben ook herkenbare voorlichting, betrouwbare stophulp en laagdrempelige begeleiding nodig. Wie roken en vapen serieus wil terugdringen, moet tegelijk kijken naar stress, prestatiedruk, sociale invloed en mentale kwetsbaarheid.
Bronnen
- Studenten die roken of vapen ervaren vaker mentale klachten
Trimbos-instituut — 29 mei 2026Trimbos presenteert factsheet over samenhang tussen nicotinegebruik, mentale klachten en alcoholrisico.
- Roken en vapen onder studenten
Trimbos-instituut — april 2026Factsheet met cijfers, literatuur, motieven, gevolgen en handvatten voor hbo en wo.
- Studenten die roken of vapen ervaren vaker mentale klachten
Drugs en Uitgaan — 29 mei 2026Voorlichtingssite vat de Trimbos-bevindingen samen voor jongeren en studenten.
- Studenten die roken of vapen ervaren vaker mentale klachten
GGZ Nieuws — 29 mei 2026GGZ Nieuws brengt de Trimbos-factsheet onder de aandacht van zorgprofessionals.