Artsen en fondsen klagen Philip Morris aan om een AI-campagne die burgers richting verzet tegen strengere tabaksregels stuurt.
Philip Morris International is onder vuur komen te liggen door een campagne waarmee rokers en andere consumenten werden aangespoord om zich uit te spreken tegen strengere Europese regels voor tabak en nicotineproducten. Via posters, QR-codes en een online platform konden mensen met hulp van kunstmatige intelligentie reacties laten opstellen voor een Europese consultatie. Volgens artsen en gezondheidsfondsen ging het niet om neutrale ondersteuning van burgers, maar om een sturende lobbycampagne van een bedrijf met een direct commercieel belang.
De kritiek richt zich vooral op de manier waarop de campagne de indruk wekte dat burgers zelfstandig deelnamen aan een openbaar inspraakproces. In werkelijkheid kregen gebruikers via de AI-tool teksten aangereikt die vooral aansloten bij het standpunt van Philip Morris: verzet tegen strengere beperkingen op tabaks- en nicotineproducten. Daarmee werd burgerparticipatie gebruikt als vehikel voor beïnvloeding van Europees beleid.
Artsen, longartsen en gezondheidsorganisaties noemen de campagne misleidend. Zij stellen dat de tabaksindustrie probeert de besluitvorming over volksgezondheid te beïnvloeden door weerstand tegen nieuwe regels kunstmatig te vergroten. De bezwaren zijn niet alleen ethisch, maar ook juridisch van aard. Er zijn klachten ingediend bij onder meer de Reclame Code Commissie, de Autoriteit Persoonsgegevens en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.
De campagne leidde ook tot zichtbaar protest. Bij Hoog Catharijne in Utrecht demonstreerden artsen tegen de aanwezigheid van Philip Morris en tegen de boodschap dat roken of nicotinegebruik vooral een vrije keuze zou zijn. Volgens de demonstranten verhult die framing de verslavende werking van nicotine en de rol van de tabaksindustrie bij het in stand houden van gebruik, ziekte en sterfte.
De zaak werd later nog zwaarder toen onderzoek aantoonde dat een groot deel van de Nederlandse reacties op de Europese tabaksconsultatie door AI was geschreven. Bijna driekwart van de Nederlandse reacties bleek waarschijnlijk volledig door AI gegenereerd. Een groot deel daarvan leek afkomstig uit de tekstgenerator van Philip Morris. Daarmee verschoof de discussie van een omstreden campagne naar een veel bredere vraag: hoe betrouwbaar is publieke inspraak nog als bedrijven met AI op grote schaal ogenschijnlijk persoonlijke reacties kunnen laten produceren?
Philip Morris verdedigt de campagne als een hulpmiddel waarmee burgers gemakkelijker hun mening kunnen geven. Die verdediging overtuigt de critici niet. Volgens hen was de tool niet neutraal, maar ontworpen om gebruikers in een specifieke richting te duwen. Juist bij tabaksbeleid is dat zwaarwegend, omdat internationale afspraken voorschrijven dat overheden de invloed van de tabaksindustrie op volksgezondheidsbeleid moeten beperken.
De politieke reactie bleef niet uit. Een meerderheid in de Tweede Kamer veroordeelde de campagne als onwenselijk en als een oneigenlijke vorm van beïnvloeding. De kwestie laat zien dat de tabaksindustrie nieuwe technologie inzet om oude lobbydoelen te bereiken: regels vertragen, weerstand organiseren en twijfel zaaien over maatregelen die de volksgezondheid moeten beschermen.
Bronnen
- Artsen en gezondheidsfondsen klagen Philip Morris aan om misleidende AI-campagne
BNR — 5 juni 2026Bericht over klachten tegen Philip Morris wegens een sturende AI-campagne rond tabaksregels.
- Longartsen protesteren tegen AI-campagne van tabaksbedrijf: 'Dit is geen vrije keuze'
RTV Utrecht — 5 juni 2026Verslag van longartsen die protesteren tegen de AI-campagne en framing van vrije keuze.
- Tabaksfabrikant stuurt rokers aan om tegen strenge regels in te gaan: mag dat eigenlijk?
EenVandaag — 5 juni 2026Uitleg over de juridische en maatschappelijke bezwaren tegen de AI-campagne van Philip Morris.
- Woedende artsen trekken bekijks met demonstratie tegen lobby tabaksreus
De Telegraaf — 5 juni 2026Reportage over het artsenprotest tegen Philip Morris en reacties van voorbijgangers.
- Artsen dienen klacht in tegen Philip Morris om misleidende AI-tool
NRC — 5 juni 2026Analyse van de klacht tegen de AI-tool als zorgvuldig ontworpen beïnvloedingscampagne.
- Artsen klagen sigarettenfabrikant Philip Morris aan om misleidende campagne
de Volkskrant — 5 juni 2026Artikel over artsen die de campagne van Philip Morris formeel aanvechten.
- Artsen demonstreren bij Hoog Catharijne tegen misleidende campagne over tabak
RTV Utrecht — 5 juni 2026Aankondiging en context van de demonstratie tegen de tabakscampagne bij Hoog Catharijne.
- Artsen klagen Philip Morris aan om misleidende campagne
Metro — 5 juni 2026ANP-bericht over klachten tegen Philip Morris wegens misleiding en oneerlijke beïnvloeding.
- Artsen en gezondheidsfondsen klagen Philip Morris aan
Rookvrije Generatie — 5 juni 2026Gezondheidsorganisaties lichten toe waarom zij de campagne misleidend en schadelijk vinden.
- Artsen klagen Philip Morris aan om ‘misleidende’ campagne
Skipr — 5 juni 2026Zorgnieuws over de klacht tegen Philip Morris en de inzet van een sturende AI-tool.
- Dutch doctors file complaint against Philip Morris over misleading ad campaign
NL Times — 5 juni 2026Engelstalige samenvatting van de klacht van artsen en gezondheidsorganisaties tegen Philip Morris.
- Doctors slam “misleading” Philip Morris tobacco campaign
DutchNews.nl — 5 juni 2026Engelstalig bericht over artsen die de campagne van Philip Morris misleidend noemen.
- Kamer wil dat kabinet zich uitspreekt tegen campagne tabaksfabrikant
Skipr — 11 juni 2026Bericht over politieke druk op het kabinet om afstand te nemen van de campagne.
- Tweede Kamer veroordeelt campagne Philip Morris
TabakNee — 15 juni 2026Overzicht van politieke kritiek en moties tegen de campagne van Philip Morris.