Volgens een nieuwe Trimbos-factsheet helpen regelmatige prijsverhogingen het roken terug te dringen. In de begroting voor 2027 ontbreekt een nieuwe accijnsverhoging.
Een hogere tabaksprijs kan ervoor zorgen dat mensen stoppen, minder gaan roken of niet beginnen. Volgens de herziene factsheet van het Trimbos-instituut behoren substantiële en regelmatige prijsverhogingen tot de effectiefste maatregelen tegen tabaksgebruik. Internationale studies in welvarende landen schatten dat een prijsstijging van 10 procent gemiddeld samengaat met ongeveer 4 procent minder vraag naar tabak. Dat is een gemiddelde, geen voorspelling van het effect van iedere afzonderlijke verhoging.
Jongeren zijn doorgaans gevoeliger voor prijsstijgingen dan volwassenen. Voor een blijvend effect moet tabak ook werkelijk minder betaalbaar worden: de verkoopprijs moet dus ten minste met de inflatie meestijgen. Fabrikanten kunnen beïnvloeden hoeveel van een accijnsverhoging in de winkelprijs terechtkomt. Ook kunnen rokers uitwijken naar goedkopere shag, andere producten of aankopen over de grens.
Trimbos pleit daarom voor terugkerende verhogingen, kleinere prijsverschillen tussen tabaksproducten en toegankelijke hulp bij stoppen met roken. Grensverkoop en illegale handel vragen volgens het instituut om handhaving en Europese afstemming. Het bepleit daarnaast accijns op vapes, die voor jongeren relatief goedkoop kunnen zijn.
Die aanbevelingen botsen met de begroting voor 2027: daarin is geen nieuwe verhoging van de tabaksaccijns voorzien. Helaas wel bezuinigingen op preventie.
Bronnen
- Factsheet: Effecten van accijns en prijs op het gebruik van tabaksproducten
Trimbos-instituut — 11 september 2026Herziene factsheet over prijsgevoeligheid, effecten van tabaksaccijns en voorwaarden voor effectief beleid.
- Accijns: onmisbaar in de strijd voor een rookvrije generatie
Trimbos-instituut — 15 september 2026Marc Willemsen bespreekt hogere prijzen, bescherming van jongeren, grensverkoop en accijns op vapes.