Rookvrij

Nieuws

Generatieverbod op tabak

Belgische handelaars willen een generatieverbod op tabak en vapes. Wie vanaf 2009 is geboren, zou die producten nooit legaal mogen kopen.

In België is opnieuw discussie ontstaan over de verkoop van tabak. Aanleiding is het Britse voorbeeld, waar de verkoop van tabaksproducten aan iedereen die op of na 1 januari 2009 is geboren, definitief verboden wordt. De Belgische handelsfederatie Comeos wil dat België die lijn overneemt. Het voorstel betekent niet dat huidige volwassen rokers plots geen tabak meer kunnen kopen, maar wel dat de jongste generatie ook later, als volwassene, geen legaal toegangspunt tot tabak krijgt.

Het voorstel komt op een gevoelig moment. De Belgische regels voor tabaksverkoop in supermarkten zijn juridisch onder druk komen te staan. Het bestaande verbod voor supermarkten groter dan 400 vierkante meter werd als discriminerend beoordeeld, omdat kleinere winkels nog wel tabak mochten verkopen. Daardoor moet de federale regering nieuwe wetgeving uitwerken. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke wil de verkoop van tabak in alle voedingswinkels verbieden, ongeacht de oppervlakte.

Comeos kiest voor een andere route: een generatiegebonden verkoopverbod. Daarbij blijft de bestaande verkoop aan oudere generaties voorlopig mogelijk, maar wordt de instroom van nieuwe kopers afgesneden. Omdat de geboortedatum vastligt, blijft iemand die vandaag te jong is om tabak te kopen ook later uitgesloten van legale aankoop. Het systeem moet tabak en vapes op termijn uit de samenleving laten verdwijnen, zonder dat één abrupte algemene sluiting van de markt nodig is.

Ook zelfstandige supermarkten tonen zich bereid om over zo’n model te praten, maar zij koppelen er eigen voorwaarden aan. Buurtsuper.be en Unizo willen vooral duidelijkheid en een gelijk speelveld. Zij verzetten zich tegen regels die de ene winkel wel en de andere niet treffen. Hun alternatief is dat winkels moeten kiezen: ofwel voedingsproducten verkopen, ofwel tabak. Voor kleinere voedingswinkels vragen zij bovendien een overgangsperiode tot 2028.

Gezondheidsorganisaties zien in het Britse model een krachtig preventief signaal. Het doorbreekt het idee dat roken vanzelf bij volwassen worden hoort. De kern van het generatieverbod is dat er geen veilige leeftijd bestaat om met roken te beginnen. Tegelijk wordt erop gewezen dat zo’n verbod alleen niet volstaat. Effectief tabaksbeleid vraagt ook handhaving, rookstopondersteuning, beperking van reclame en zichtbaarheid, prijsbeleid en maatregelen tegen illegale verkoop.

De discussie over vapes loopt daar dwars doorheen. Comeos wil het generatieverbod ook op vapes toepassen, terwijl het Britse systeem voor e-sigaretten anders is opgebouwd: daar blijven vapes beschikbaar voor volwassen rokers, maar worden verpakking, promotie, verkoop en gebruik bij jongeren strenger gereguleerd. In België wordt tegelijk gewerkt aan andere beperkingen voor vapes, zoals het verbod op smaakjes vanaf 2028. De politieke lijn is duidelijk: jongeren moeten minder snel in nicotinegebruik terechtkomen.

Voor België ligt de keuze nu bij de regering. Zij moet nieuwe tabaksverkoopregels maken die juridisch houdbaar zijn, praktisch uitvoerbaar blijven en aansluiten bij het doel van een rookvrije generatie. Het voorstel van Comeos verschuift de discussie van winkeloppervlakte naar geboortedatum. Daarmee wordt tabaksbeleid minder een strijd tussen winkeltypes en meer een langetermijnstrategie om te voorkomen dat nieuwe generaties beginnen met roken of nicotine gebruiken.

Bronnen