Steeds meer gemeenten willen af van sigarettenfilters. Zij zien plastic peuken als kostbaar, giftig en hardnekkig zwerfafval en vragen om een verbod bij de bron.

De oproep om sigarettenfilters te verbieden krijgt in Nederland in hoog tempo meer steun. Waar de discussie eerst vooral werd gevoerd door milieuorganisaties en onderzoekers, sluiten nu ook gemeenten zich zichtbaar aan. Aanleiding is de aanhoudende stroom peuken in straten, parken, plantsoenen, speelplekken en water, terwijl juist gemeenten opdraaien voor een groot deel van de opruimkosten. Volgens voorstanders is het dweilen met de kraan open: peuken zijn klein, waaien weg, blijven in voegen en goten hangen en vallen uiteindelijk uiteen in microplastics en giftige resten die nauwelijks nog zijn te verwijderen.

De kern van het pleidooi is dat sigarettenfilters niet alleen een milieuprobleem zijn, maar ook een misleidend product. Ze wekken al decennialang de indruk dat roken er minder schadelijk door zou worden, terwijl dat gezondheidsvoordeel volgens critici ontbreekt. Daardoor groeit de steun voor een maatregel die verder gaat dan extra schoonmaakrondes, peukenbakken of bewustwordingscampagnes. Gemeenten vragen juist om ingrijpen aan de bron: geen plastic filters meer op de markt. Dat verzoek wordt nadrukkelijk gekoppeld aan Europese regelgeving, omdat veel lokale bestuurders vinden dat een nationaal of lokaal lapmiddel onvoldoende effect heeft zolang productie en verkoop elders gewoon doorgaan.

In maart sloten opnieuw verschillende gemeenten zich aan bij de campagne tegen plastic sigarettenfilters, waaronder Rotterdam, Ouder-Amstel, Veldhoven en Renkum. Eerder schaarde ook Zoeterwoude zich achter die lijn. Het NRC meldde inmiddels dat 38 gemeenten, waaronder grote steden, een verbod willen. Daarmee verschuift het onderwerp van lokale ergernis naar een bredere politieke lobby. De boodschap is helder: gemeenten willen niet langer vooral de rommel opruimen, maar de oorzaak aanpakken. Het debat gaat daarmee niet meer alleen over zwerfafval, maar ook over verantwoordelijkheid van producenten, Europese milieuregels en de vraag waarom een overbodig en vervuilend onderdeel van de sigaret nog steeds normaal is.

Bronnen