Filip Lardon (UAntwerpen)

Kankeronderzoeker Filip Lardon lanceert het boek ‘Game Over’ tegen roken en vapen, terwijl ziekenhuizen en experts waarschuwen voor gevaarlijke illegale vapes.

In Antwerpen slaat kankeronderzoeker en decaan Filip Lardon alarm over hoe snel roken en vapen bij kinderen en tieners ingang vinden. Met zijn boek Game over – Verspeel je leven(s) niet met #roken en #vapen richt hij zich heel bewust op jongeren van tien tot veertien jaar, een leeftijd waarop experimenteren vaak begint en verslaving zich stilletjes kan vastzetten. In begrijpelijke taal fileert hij hardnekkige mythes als “fruitvapes zijn onschadelijk” of “een paar sigaretten per dag kan geen kwaad” en laat hij zien dat nicotineproducten kinderen op alle fronten ondermijnen: gezondheid, schoolprestaties, relaties, milieu én portemonnee. Het boek bevat weetjes, opdrachten en spelvormen, en schakelt populaire influencers en illustraties in om de boodschap aantrekkelijk maar onverbloemd te brengen. De opbrengst gaat naar onderzoek naar preventie en behandeling van rookgerelateerde ziekten.

De publicatie van Game Over valt samen met een reeks onrustwekkende incidenten in Antwerpen. In enkele weken tijd belanden meerdere jongeren in het ziekenhuis na het gebruik van illegale vapes; één van hen ligt in coma. Spoeddiensten en ziekenhuizen krijgen een gerichte waarschuwing om bij onverklaarde bewustzijnsstoornissen of “aanvallen” bij jongeren expliciet aan vapes te denken. Artsen melden dat in sommige illegale vapes zelfgemaakte vloeistoffen zitten, vermengd met synthetische cannabis (“spice”) of andere stoffen, waardoor hartslag en bloeddruk gevaarlijk kunnen stijgen en er kans is op orgaanschade. Analyses tonen bovendien dat sommige devices het nicotine-equivalent van honderden sigaretten bevatten, wat het risico op acute vergiftiging en snelle verslaving vergroot.

In meerdere kranten en zenders klinkt dezelfde waarschuwing: illegale vapes ontsnappen volledig aan kwaliteitscontrole, zodat niemand weet wat er precies in zit. Het Antigifcentrum benadrukt dat het doorgaans vooral meldingen krijgt over legale producten, maar dat de huidige cluster van zware intoxicaties door illegale vapes uitzonderlijk ernstig is. De term “het is wachten op een eerste sterfgeval” valt meer dan eens, niet als retorische overdrijving, maar als reële vrees wanneer tieners na één of enkele trekjes in kritieke toestand op intensieve zorg belanden. Zowel Lardon als toxicologen en preventieorganisaties benadrukken dat jongeren vaak denken dat ze een “gewone” nicotine- of cannabisvape gebruiken, terwijl er in werkelijkheid krachtige synthetische mengsels in circulatie zijn die veel moeilijker te doseren en te detecteren zijn.

Tegen deze achtergrond krijgt Lardons boek een duidelijk dubbele rol. Aan de ene kant is Game Over een positief, empowerend instrument: het moet kinderen en hun omgeving concrete handvatten geven om verleiding te herkennen, groepsdruk te weerstaan en bewust voor een rook- en vapevrij leven te kiezen. Aan de andere kant sluit de boodschap naadloos aan bij het groeiende beleid voor rook- en vapevrije campussen en publieke ruimtes. Universitaire en maatschappelijke partners grijpen de recente ziekenhuisopnames aan om hun preventielijnen aan te scherpen, campagnes op sociale media op te voeren en ouder-, leerkrachten- en hulpverlenerspubliek beter uit te rusten om met jongeren het gesprek aan te gaan. Het onderliggende signaal is helder: wat lang als “onschuldige” gadget werd verkocht, is uitgegroeid tot een snel evoluerend product met potentieel dramatische gevolgen, en alleen een combinatie van strenge handhaving en sterke, begrijpelijke voorlichting kan voorkomen dat er een eerste dodelijk slachtoffer valt.

Bronnen