Sinds 1 juli 2024 is tabak uit supermarkten. Ondernemers zoeken omzet elders; fabrikanten wijzen op grens- en illegale verkoop, terwijl gezondheidspartners winst zien.
Op 1 juli 2024 verdween tabak in één klap uit supermarkten en ook uit hotels, restaurants en cafés. Daarmee werd een groot deel van de verkooppunten in Nederland in één keer afgesneden. Het beleidsdoel is helder: minder verkooppunten, minder zichtbaarheid en uiteindelijk een rookvrije generatie richting 2040.
De detailhandel zag het verkoopverbod jarenlang aankomen en waarschuwde voor harde klappen, vooral bij kleinere supermarkten die tabak als vaste omzet- en trekkerpost beschouwden. In de praktijk lijkt het effect gemengd: er zijn wel supermarkten verdwenen, maar veel minder dan in eerdere doemscenario’s werd voorspeld. Tegelijk is er een nieuwe werkelijkheid ontstaan waarin supermarkten hun gemis aan tabaksomzet opvangen met andere assortimentskeuzes en ondernemers in sommige gevallen uitwijken naar een aparte tabakszaak naast of tegenover de winkel.
Die verschuiving is precies waar tabaksfabrikanten en -verkopers op wijzen: rokers stoppen niet automatisch, maar verplaatsen hun aankoop. Volgens hen is het voor consumenten eerder “anders” dan “moeilijker” geworden: tankstations en tabaksspeciaalzaken profiteren, en wie prijsgevoelig is, wijkt uit naar het buitenland. Daarnaast klinkt de waarschuwing dat een deel van de vraag naar het illegale circuit wordt geduwd, met bezorg- en koeriersconstructies die de drempel juist verlagen.
Gezondheidsorganisaties leggen het accent anders. Zij zien het supermarktverbod als een noodzakelijke stap, juist omdat supermarkten plekken zijn waar veel kinderen komen en waar tabak als ‘normaal’ product in het dagelijkse winkelritueel meedraait. Minder zichtbaarheid en minder vanzelfsprekendheid, vooral voor jongeren, is dan de kernwinst, ook als volwassen rokers voorlopig hun weg naar andere verkooppunten blijven vinden.
Economisch laat de markt zien dat supermarkten zich aanpassen. Recente omzetcijfers over 2025 wijzen op herstel en groei, al is die groei vooral prijs-gedreven en zat het tabakseffect nog een tijd in de cijfers. Met andere woorden: het tabaksverbod was voelbaar, maar niet fataal; het heeft vooral de tabaksverkoop herverdeeld en het speelveld in beweging gezet, terwijl de gezondheidslogica vooral draait om minder exposure en minder impulsaankoop.
Bronnen
- Trouw — Nog niet iedereen kan wennen aan verkoopverbod op tabak in supermarkten: ‘Geen gelijk speelveld’
Detailhandel verdeeld: omzetdruk, verschuiving naar speciaalzaken, debat over gelijk speelveld en gezondheidseffect.
- Reformatorisch Dagblad — Nog niet iedereen kan wennen aan verkoopverbod op tabak in supermarkten: „Geen gelijk speelveld”
Tabaksbranche noemt effect contraproductief; Rookvrije Generatie ziet minder zichtbaarheid en normalisering.
- FoodClicks — Supermarkten boeken weer omzetgroei na tabaksverbod
Omzetgroei in 2025 ondanks tabaksverbod; groei vooral door prijsstijgingen, volumes blijven onder druk.
- NielsenIQ — Supermarkten boeken weer omzetgroei na tabaksverbod
Totale omzet €51,1 miljard (+2,3%); tabakseffect nog tot medio 2025 merkbaar in feestdagenomzet.