Nederland test de Britse aanpak: coaching plus cadeaubonnen tot € 400 bij rookvrije mijlpalen voor zwangere vrouwen, gecontroleerd met een ademtest.

In Nederland roken nog altijd duizenden vrouwen tijdens hun zwangerschap, terwijl de risico’s voor het ongeboren kind en de latere gezondheid goed bekend zijn. Omdat stoppen juist in deze periode extra lastig kan zijn door verslaving, stress en routine, wordt nu gekeken naar een aanpak die in het Verenigd Koninkrijk al langer wordt gebruikt: stoppen-met-rokenbegeleiding combineren met een directe, tastbare beloning. Het idee is simpel: wie rookvrij blijft, verdient stapsgewijs cadeaubonnen. Zo wordt het beloningsgevoel van nicotine vervangen door een alternatief dat onmiddellijk “voelbaar” is, precies op de momenten dat de verleiding het grootst is.

De Nederlandse pilot richt zich op aanstaande moeders (en vaak ook hun partner) en koppelt professionele coaching aan beloningen per rookvrije mijlpaal, zoals een week of een maand. Rookvrij blijven wordt gecontroleerd met een ademtest die koolmonoxide meet, om gesjoemel te voorkomen en om deelnemers extra feedback en motivatie te geven. De inzet is niet alleen gezondheidswinst door minder vroeggeboorte, lager risico op laag geboortegewicht en minder complicaties, maar ook mogelijke kostenbesparing doordat minder intensieve zorg nodig is rondom zwangerschap en neonatale periode.

Rond de methode ontstaat discussie. Voorstanders wijzen erop dat het gaat om een bewezen gedragsprikkel bij een hardnekkige verslaving en dat de samenleving profiteert via gezondere kinderen en lagere zorgkosten. Critici vinden belonen principieel wringen, vrezen ‘oneerlijkheid’ richting niet-rokers of maken zich zorgen dat het verkeerd kan uitpakken als iemand toch terugvalt. De pilot moet daarom niet alleen laten zien of de aanpak in Nederland werkt, maar ook hoe uitvoerbaar en betaalbaar die is. Als de resultaten overtuigend zijn, ligt de volgende stap bij gesprekken met financiers en instituties om te beoordelen of zulke beloningen onderdeel kunnen worden van reguliere zorg.

Bronnen