Rookvrij

Nieuws

AI-lobby verboden tabaksreclame

De Reclame Code Commissie oordeelt dat Philip Morris met een sturende AI-campagne het tabaksreclameverbod heeft overtreden.

Philip Morris International heeft volgens de Reclame Code Commissie het Nederlandse verbod op tabaksreclame overtreden met de campagne ‘Your Voice, Your Choice’. De tabaksfabrikant presenteerde de campagne als een hulpmiddel waarmee burgers konden deelnemen aan een Europese publieksconsultatie over nieuwe regels voor tabaks- en nicotineproducten.

In tabakswinkels en winkelgebieden hingen gele posters en flyers met waarschuwingen dat de keuzevrijheid van gebruikers gevaar zou lopen. Een QR-code leidde naar de website Your Voice Decides. Daar konden bezoekers meerkeuzevragen beantwoorden over tabaksproducten en Europees rookbeleid. Een door Philip Morris betaalde AI-generator zette de gekozen antwoorden vervolgens om in een persoonlijke tekst die bij de Europese Commissie kon worden ingediend.

De vragenlijst bood echter vooral argumenten tegen strengere regelgeving. Van twaalf selecteerbare onderwerpen leverden er elf een bezwaar tegen nieuwe regels op. De gegenereerde teksten stelden vapes, verhitte tabak en andere nicotineproducten in een gunstig daglicht en benadrukten keuzevrijheid, terwijl gezondheidsrisico’s en argumenten vóór strengere regulering nauwelijks ruimte kregen.

Uit eerder onderzoek naar 786 Nederlandse reacties op de Europese consultatie bleek dat 71 procent vrijwel zeker volledig met kunstmatige intelligentie was geschreven. Van 426 nader onderzochte AI-teksten konden er 403 aan de generator van Philip Morris worden gekoppeld. In vijftien Europese landen kwamen samen meer dan 80.000 reacties binnen, waarvan naar schatting ongeveer een derde met AI was gemaakt.

Philip Morris stelde dat de campagne geen reclame was, maar burgers hielp om aan het publieke debat deel te nemen. De Reclame Code Commissie verwierp dat verweer. Het bedrijf financierde en beheerde de tekstgenerator, had een rechtstreeks commercieel belang bij soepelere regelgeving en liet alternatieve tabaks- en nicotineproducten positief beschrijven. De vorm van een publieksconsultatie nam dat commerciële karakter volgens de commissie niet weg.

De zaak was aangespannen door longartsen en andere medische deskundigen, onder wie Danielle Cohen, Frank Born en Wanda de Kanter. De Rookvrije Generatie, een samenwerking van de Hartstichting, KWF Kankerbestrijding en het Longfonds, ondersteunde het protest. Naast de procedure bij de Reclame Code Commissie werden meldingen gedaan bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de Autoriteit Persoonsgegevens.

De Europese Commissie werkt aan een ingrijpende herziening van Europese tabaksregels. Daarbij staan onder meer vapes, verhitte tabak, nicotinezakjes, smaakstoffen, verpakkingen, verkoop op afstand en accijnzen ter discussie. Voor Philip Morris zijn deze productgroepen financieel belangrijk: ongeveer veertig procent van de omzet van het concern komt inmiddels uit alternatieven voor traditionele sigaretten.

De uitspraak is geen rechterlijk vonnis en de Reclame Code Commissie kan geen boete opleggen. Het gaat om een aanbeveling binnen het Nederlandse systeem van reclametoezicht om niet opnieuw op deze wijze reclame te maken. Wanneer een bedrijf een uitspraak niet opvolgt, kan dit openbaar worden gemaakt en kan de zaak worden doorgegeven aan een toezichthouder die wel wettelijke maatregelen kan nemen.

Philip Morris heeft de website inmiddels aangepast en de AI-generator buiten werking gesteld. De teksten die via de tool bij de Europese Commissie zijn ingediend, blijven onderdeel van de consultatie. De uitspraak maakt duidelijk dat een commerciële beïnvloedingscampagne niet buiten het reclameverbod valt doordat zij wordt verpakt als burgerparticipatie of met kunstmatige intelligentie wordt uitgevoerd.

Bronnen

0
Deel via